စတုတၳႏွစ္ကို ေရာက္လာတဲ့ ေက်ာင္းသားတိုင္းဟာ ေမလလည္ေလာက္မွာ ပညာေပးေရး၊ ကုသေရးႏွင့္ ဆိုင္တဲ့ ခရီးတစ္ခုကို ၇ရက္ေလာက္ သြားၾကရပါတယ္....။ ဟိုးအရင္တုန္းကေတာ့ ျမင္းျခံတို႔လို fluoride မ်ားတတ္တဲ့ ေဒသေတြအထိ သြားၾကရေပမဲ့ နာဂစ္ျဖစ္ျပီးေနာက္ပိုင္း သိပ္ျပီးခရီးေ၀းေ၀းမသြားၾကရေတာ့ပါဘူး...။ အခု ေမလလည္မွာလည္း အရင္ႏွစ္ေတြလိုပဲ ခရီးရွည္ထြက္ၾကရမွာပါ။ survey ေကာက္တာက ၂ရက္၊ ကုသေရးဆင္းတာက ၂ရက္၊ ပညာေပးေဟာေျပာပြဲက ၁ရက္ လို႔ သတ္မွတ္ၾကပါတယ္...။ ဆူးလင္းတို႔ မဲႏွိဳက္လို႔ ေပါက္တာကေတာ့ အဖြဲ႔ငါးက ကြန္းျခံကုန္းပါတဲ့...။ နာဂစ္ျဖစ္ထားတဲ့ ေနရာဆိုေတာ့ စားစရာေတာင္ ရွိပါ့မလားလို႔ စိုးရိမ္ရတယ္...။ ေက်ာင္းကေက်ြးမယ္ ျပီးေတာ့ မုန္႔ေလးနဲနဲပါးပါး ထည့္သြားမယ္ဆိုရင္ အဆင္ေျပမွာပါ။ ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ ခရီးသြားရတာဆိုေတာ့ ေပ်ာ္စရာပဲေပါ့...။
ပညာေပးေဟာေျပာပြဲမွာ တစ္ရက္ကို ေက်ာင္းသြားငါးေယာက္ႏွႈန္းနဲ႔ ေဟာေျပာပညာေပးၾကရမွာျဖစ္ပါတယ္...။ အဲ့ဒါေလးေတြ ဖတ္ေနတုန္း ဘေလာ့ကို
သတိရတာနဲ႔ တင္ေပးဖို႔ စိတ္ကူးမိတာပါ။
စတင္မိတ္ဆက္
သြားဆိုသည္မွာ
သြားသည္ ပါးစပ္(ခံတြင္း) အတြင္း တည္ရွိျပီး ၊ခႏၶာကိုယ္တြင္ အမာဆံုးေသာ
အစိတ္အပိုင္း တစ္ခုျဖစ္ပါသည္။ သြားသည္ အစာစားရာတြင္၄င္း၊
စကားေျပာဆိုရာတြင္၄င္း၊ ရုပ္ဆင္းအဂၤါကို ပံုေဖၚေဆာင္ရာတြင္၄င္း မ်ားစြာ
အသံုး၀င္ေပသည္။
သြားတစ္ေခ်ာင္း၏ ဖြဲ႔စည္းတည္ေဆာက္ပံု
သြားတစ္ေခ်ာင္းတြင္ ပါးစပ္အတြင္း ျမင္ေတြ႔ရေသာအပိုင္း (crown) ႏွင့္
မျမင္ရေသာအပိုင္း (သြားဖံုးျဖင့္ အုပ္ေနေသာအပိုင္း) အျမစ္ပိုင္း(root)
ဟူ၍ ႏွစ္ပိုင္းခြဲျခားႏိုင္သည္။
သြားတစ္ေခ်ာင္းကို ေဒါင္လိုက္ခြဲျခမ္း စိတ္ျဖာၾကည့္ပါက ေအာက္ပါအတိုင္း ေတြ႔ရသည္။
(၁) အျပင္ဘက္ဆံုးအလႊာမွာ ေၾကြသြားလႊာ (enamel) ျဖစ္ျပီး အမာဆံုး အပိုင္းျဖစ္သည္။
(၂) ယင္း၏အတြင္းဘက္တြင္ ဆင္ဆြယ္ႏွစ္လႊာ(dentine) ရွိျပီး ေၾကြသြားလႊာေလာက္ မမာေခ်။
(၃) အတြင္းဆံုးတြင္ မြသြားလႊာ(pulp) ရွိျပီး ေသြးေၾကာမ်ား အာရံုေၾကာမ်ား ပါရွိသည္။
(၁) ေၾကြသြားလႊာ
လူတစ္ဦး၏ ခံတြင္းရွိ သြားမ်ားကို ၾကည့္လိုက္လွ်င္ ျမင္ရေသာ
အျပင္ဘက္ဆံုး အလႊာမွာ ေၾကြသြားလႊာ ျဖစ္ပါသည္။ ဤေၾကြသြားလႊာသည္
သြားတစ္ေခ်ာင္း၏ အမာဆံုး အစိတ္အပိုင္း ျဖစ္သကဲ့သို႔ အရိုးထက္လည္း
မာပါသည္။ လူတစ္ဦးနွင့္တစ္ဦး သြားအေရာင္ မတူညီၾကျခင္းမွာ
ဤေၾကြသြားလႊာေၾကာင့္ ျဖစ္ပါသည္။ ကေလးမ်ားသည္ လူၾကီးမ်ားထက္ သြားအေရာင္
ပိုျဖဴတတ္ပါသည္။ တစ္ခါတစ္ရံ မ်ိဳးရိုးႏွင့္ အသားအေရာင္ကို လိုက္၍လည္း
အေရာင္ကြဲျပားတတ္ပါေသးသည္။ ဤသို႔ အေရာင္ကြဲျပားျခင္းမွာ
ပံုမွန္ျဖစ္ပါသည္။ သို႔ေသာ္ အခ်ိဳ႔သြားမ်ားတြင္ အေၾကာင္းတစ္ခုခုေၾကာင့္
အေရာင္ေျပာင္းလဲျခင္းမ်ား ရွိတတ္ပါသည္။ ဥပမာ ကေလးမ်ားငယ္စဥ္တြင္
ပဍိဇီ၀ေဆးမ်ား (တက္ထရာဆိုက္ကလင္း) ကို အခ်ိန္ၾကာျမင့္စြာ ေသာက္သံုးရ၍
ေဆး၏အေရာင္မ်ား သြားတြင္စြဲ၀င္ေနျခင္း၊ ေမြးရာပါခ်ိဳ႔ရြင္းခ်က္ေၾကာင့္
သြားမ်ားတြင္ အခ်ိဳင့္မ်ားျဖစ္ျခင္း၊ အေရာင္ေျပာင္းျခင္းႏွင့္
ေသာက္သံုးသည့္ေရတြင္ ဖလိုရိုဒ္ဓါတ္မ်ားေသာေၾကာင့္ သြားတြင္အျဖဴအစင္းမ်ား
ျဖစ္ျခင္း၊ ညိုလာျခင္း ခ်ိဳင့္ခြက္ျဖစ္ျခင္းတို႔ ျဖစ္တတ္ပါသည္။ ယင္းသို႔
အေရာင္ေျပာင္းျခင္းမ်ားမွာ ပံုမွန္မဟုတ္ေပ။
(၂)ဆင္စြယ္ႏွစ္လႊာ
ေၾကြသြားလႊာ၏ အတြင္းဘက္တြင္ ရွိသည့္ အလႊာမွာ ဆင္စြယ္နွစ္လႊာျဖစ္သည္။
ယင္းအလႊာသည္ ေၾကြသြားလႊာေလာက္ မမာေသာ္လည္း အရိုးထက္ပို၍ မာပါသည္။
ဤအလႊာတြင္ အာရံုခံစားမႈကို သိရွိႏိုင္ပါသည္။
(၃)မြသြားလႊာ
မြသြားလႊာသည္ သြား၏ အတြင္းဆံုးအလႊာျဖစ္ျပီး ယင္းအလႊာတြင္ ေသြးေၾကာ
၊အာရံုေၾကာမ်ားႏွင့္ ဖြဲ႔စည္းထားျပီး သြားတစ္ေခ်ာင္း၏ အာရံုခံစားမႈႏွင့္
ယင္းသြား၏ ရွင္သန္မႈတို႔သည္ ဤအလႊာေပၚတြင္ မူတည္ပါသည္။
သြားဖံုးဆိုသည္မွာ
သြား၏အျမစ္ပိုင္းကို ဖံုးအုပ္ထားေသာ သြားဖုံးသား (Gingiva) သည္
သြားမ်ားခံတြင္း၌ ေရရွည္တည္တံ့ခံျမဲေအာင္ ေထာက္ကူေပးထားေသာ
သြားျမစ္၀န္းက်င္တစ္ရႈူး (periodontium) တြင္ပါ၀င္ေသာ အစိတ္အပိုင္းတစ္ခု
ျဖစ္ပါသည္။ အျခားသြားျမစ္၀န္းက်င္ တစ္ရႈူးမ်ားမွာ သြားဖံုးရိုး (alveolar
bone) ၊ သြားျမစ္ပတ္ေျမွး ( periodontal ligament) နွင့္ သြားျမစ္ပတ္လႊာ
(cementum)တို႔ ျဖစ္ပါသည္။ သို႔ေသာ္ ယင္းတို႔ကို သြားဖံုးသားက
ဖံုးအုပ္ထားသျဖင့္ မျမင္ေတြ႔ႏိုင္ေပ။ က်န္းမာေသာ သြားဖံုးသားသည္
ပန္းနုေရာင္ရွိျပီး
-သြားမ်ားကို ထိန္းသိမ္းေထာက္ကူေပးရန္ အတြက္လည္းေကာင္း
-ခံတြင္းအန႔ံေကာင္းေစရန္ အတြက္လည္းေကာင္း
-ရုပ္ဆင္းအဂၤါအတြက္ လည္းေကာင္း လြန္စြာ အေရးပါေပသည္။
အားလံုးပဲက်န္းမာရႊင္လန္းၾကပါေစ
ညီမေလးဆူးလင္း
စတင္မိတ္ဆက္
သြားဆိုသည္မွာ
သြားသည္ ပါးစပ္(ခံတြင္း) အတြင္း တည္ရွိျပီး ၊ခႏၶာကိုယ္တြင္ အမာဆံုးေသာ
အစိတ္အပိုင္း တစ္ခုျဖစ္ပါသည္။ သြားသည္ အစာစားရာတြင္၄င္း၊
စကားေျပာဆိုရာတြင္၄င္း၊ ရုပ္ဆင္းအဂၤါကို ပံုေဖၚေဆာင္ရာတြင္၄င္း မ်ားစြာ
အသံုး၀င္ေပသည္။
သြားတစ္ေခ်ာင္း၏ ဖြဲ႔စည္းတည္ေဆာက္ပံု
သြားတစ္ေခ်ာင္းတြင္ ပါးစပ္အတြင္း ျမင္ေတြ႔ရေသာအပိုင္း (crown) ႏွင့္
မျမင္ရေသာအပိုင္း (သြားဖံုးျဖင့္ အုပ္ေနေသာအပိုင္း) အျမစ္ပိုင္း(root)
ဟူ၍ ႏွစ္ပိုင္းခြဲျခားႏိုင္သည္။
သြားတစ္ေခ်ာင္းကို ေဒါင္လိုက္ခြဲျခမ္း စိတ္ျဖာၾကည့္ပါက ေအာက္ပါအတိုင္း ေတြ႔ရသည္။
(၁) အျပင္ဘက္ဆံုးအလႊာမွာ ေၾကြသြားလႊာ (enamel) ျဖစ္ျပီး အမာဆံုး အပိုင္းျဖစ္သည္။
(၂) ယင္း၏အတြင္းဘက္တြင္ ဆင္ဆြယ္ႏွစ္လႊာ(dentine) ရွိျပီး ေၾကြသြားလႊာေလာက္ မမာေခ်။
(၃) အတြင္းဆံုးတြင္ မြသြားလႊာ(pulp) ရွိျပီး ေသြးေၾကာမ်ား အာရံုေၾကာမ်ား ပါရွိသည္။
(၁) ေၾကြသြားလႊာ
လူတစ္ဦး၏ ခံတြင္းရွိ သြားမ်ားကို ၾကည့္လိုက္လွ်င္ ျမင္ရေသာ
အျပင္ဘက္ဆံုး အလႊာမွာ ေၾကြသြားလႊာ ျဖစ္ပါသည္။ ဤေၾကြသြားလႊာသည္
သြားတစ္ေခ်ာင္း၏ အမာဆံုး အစိတ္အပိုင္း ျဖစ္သကဲ့သို႔ အရိုးထက္လည္း
မာပါသည္။ လူတစ္ဦးနွင့္တစ္ဦး သြားအေရာင္ မတူညီၾကျခင္းမွာ
ဤေၾကြသြားလႊာေၾကာင့္ ျဖစ္ပါသည္။ ကေလးမ်ားသည္ လူၾကီးမ်ားထက္ သြားအေရာင္
ပိုျဖဴတတ္ပါသည္။ တစ္ခါတစ္ရံ မ်ိဳးရိုးႏွင့္ အသားအေရာင္ကို လိုက္၍လည္း
အေရာင္ကြဲျပားတတ္ပါေသးသည္။ ဤသို႔ အေရာင္ကြဲျပားျခင္းမွာ
ပံုမွန္ျဖစ္ပါသည္။ သို႔ေသာ္ အခ်ိဳ႔သြားမ်ားတြင္ အေၾကာင္းတစ္ခုခုေၾကာင့္
အေရာင္ေျပာင္းလဲျခင္းမ်ား ရွိတတ္ပါသည္။ ဥပမာ ကေလးမ်ားငယ္စဥ္တြင္
ပဍိဇီ၀ေဆးမ်ား (တက္ထရာဆိုက္ကလင္း) ကို အခ်ိန္ၾကာျမင့္စြာ ေသာက္သံုးရ၍
ေဆး၏အေရာင္မ်ား သြားတြင္စြဲ၀င္ေနျခင္း၊ ေမြးရာပါခ်ိဳ႔ရြင္းခ်က္ေၾကာင့္
သြားမ်ားတြင္ အခ်ိဳင့္မ်ားျဖစ္ျခင္း၊ အေရာင္ေျပာင္းျခင္းႏွင့္
ေသာက္သံုးသည့္ေရတြင္ ဖလိုရိုဒ္ဓါတ္မ်ားေသာေၾကာင့္ သြားတြင္အျဖဴအစင္းမ်ား
ျဖစ္ျခင္း၊ ညိုလာျခင္း ခ်ိဳင့္ခြက္ျဖစ္ျခင္းတို႔ ျဖစ္တတ္ပါသည္။ ယင္းသို႔
အေရာင္ေျပာင္းျခင္းမ်ားမွာ ပံုမွန္မဟုတ္ေပ။
(၂)ဆင္စြယ္ႏွစ္လႊာ
ေၾကြသြားလႊာ၏ အတြင္းဘက္တြင္ ရွိသည့္ အလႊာမွာ ဆင္စြယ္နွစ္လႊာျဖစ္သည္။
ယင္းအလႊာသည္ ေၾကြသြားလႊာေလာက္ မမာေသာ္လည္း အရိုးထက္ပို၍ မာပါသည္။
ဤအလႊာတြင္ အာရံုခံစားမႈကို သိရွိႏိုင္ပါသည္။
(၃)မြသြားလႊာ
မြသြားလႊာသည္ သြား၏ အတြင္းဆံုးအလႊာျဖစ္ျပီး ယင္းအလႊာတြင္ ေသြးေၾကာ
၊အာရံုေၾကာမ်ားႏွင့္ ဖြဲ႔စည္းထားျပီး သြားတစ္ေခ်ာင္း၏ အာရံုခံစားမႈႏွင့္
ယင္းသြား၏ ရွင္သန္မႈတို႔သည္ ဤအလႊာေပၚတြင္ မူတည္ပါသည္။
သြားဖံုးဆိုသည္မွာ
သြား၏အျမစ္ပိုင္းကို ဖံုးအုပ္ထားေသာ သြားဖုံးသား (Gingiva) သည္
သြားမ်ားခံတြင္း၌ ေရရွည္တည္တံ့ခံျမဲေအာင္ ေထာက္ကူေပးထားေသာ
သြားျမစ္၀န္းက်င္တစ္ရႈူး (periodontium) တြင္ပါ၀င္ေသာ အစိတ္အပိုင္းတစ္ခု
ျဖစ္ပါသည္။ အျခားသြားျမစ္၀န္းက်င္ တစ္ရႈူးမ်ားမွာ သြားဖံုးရိုး (alveolar
bone) ၊ သြားျမစ္ပတ္ေျမွး ( periodontal ligament) နွင့္ သြားျမစ္ပတ္လႊာ
(cementum)တို႔ ျဖစ္ပါသည္။ သို႔ေသာ္ ယင္းတို႔ကို သြားဖံုးသားက
ဖံုးအုပ္ထားသျဖင့္ မျမင္ေတြ႔ႏိုင္ေပ။ က်န္းမာေသာ သြားဖံုးသားသည္
ပန္းနုေရာင္ရွိျပီး
-သြားမ်ားကို ထိန္းသိမ္းေထာက္ကူေပးရန္ အတြက္လည္းေကာင္း
-ခံတြင္းအန႔ံေကာင္းေစရန္ အတြက္လည္းေကာင္း
-ရုပ္ဆင္းအဂၤါအတြက္ လည္းေကာင္း လြန္စြာ အေရးပါေပသည္။
အားလံုးပဲက်န္းမာရႊင္လန္းၾကပါေစ
ညီမေလးဆူးလင္း
